فرار مغزها ۱۴۰۴
بهرام صلواتی، پژوهشگر و مدیر سابق رصدخانه مهاجرت ایران در گفتوگو با رسانه حکومتی انتخاب در تاریخ ۱۹خرداد ماه ۱۴۰۴گفت: «۱۰سال ۱۰سال ذخیره یا جمعیت دانشجویان ایرانی خارج از کشور ۲برابر میشد. یعنی ما از ۱۵هزار نفر در آن سال شروع کنیم در هر بازه ده ساله به ۳۰هزار نفر [رسیدیم]، در اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰از ۳۰هزار نفر به ۶۰هزار نفر رسیدیم، [ولی] فقط در همین ۴، ۵سال گذشته این ۶۰هزار نفر به ۱۲۰هزار دانشجو رسیده ... برای اولین بار در تاریخ این کشور بیش از ۱۰۰هزار دانشجو در خارج از کشور ... داریم، …. نرخ بازگشت ۱ درصد هست خیلی خطرناک است. مهاجرتها یک طرفه شده یعنی چرخش مغزها برای ایران این مدل به هیچ وجه صدق نمیکند و اینها تصویری است که ما در سال ۱۴۰۴با آن ربه رو هستیم و غافلگیریهای اصلی هنوز پیش روی ما هستند».
طبق گزارشهای معتبر، از سال ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۰، حدود ۱۵۰ هزار تا ۱۸۰ هزار متخصص علمی ایران را ترک کردهاند؛ خسارتی معادل ۵۰ تا ۷۰میلیارد دلار در سال! بدتر از همه، تنها یک درصد از این نخبگان به بازگشت فکر میکنند، در حالی که میانگین جهانی بازگشت نخبگان ۷درصد است.
دادههای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)،
بر اساس دادههای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، بیش از ۲۰ درصد ایرانیان ساکن خارج از کشور دارای تحصیلات عالی هستند. از سال ۱۳۵۸تا ۱۳۹۷، تعداد مهاجران ایرانی از ۵۰۰هزار نفر به ۳.۱میلیون نفر افزایش یافته؛ یعنی از ۱.۳ درصد به ۳.۸درصد جمعیت کشور. مقاصد اصلی این مهاجرتها، آمریکا، کانادا، آلمان و بریتانیا میباشد. در آمریکا به تنهایی، ۹۶درصد اختراعات ثبتشده توسط مخترعان ایرانی بین سالهای ۱۳۸۶تا ۱۳۹۱متعلق به ایرانیان ساکن خارج بوده است. همچنین، ۱۱۰هزار محقق و پژوهشگر ایرانی در دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی خارج از کشور مشغول به کارند که یکسوم کل منابع انسانی پژوهشی ایران را تشکیل میدهند.
محمدرضا ظفرقندی، دبیرکل جامعه پزشکی ایران، هشدار داده که ۸۰ درصد دانشجویان پزشکی به فکر مهاجرتاند. در سال ۱۴۰۱، ۶۵۰۰ پزشک و متخصص پزشکی کشور را ترک کردند. همچنین، سالانه ۳۰۰۰ پرستار ایران را ترک میکنند، در حالی که هزینه آموزش هر پرستار برای دولت حدود ۶۸هزار دلار است.
بیش از ۵۰ درصد کارکنان استارتاپهای فناوری ایران قصد مهاجرت دارند و اکثراً برنامهای برای بازگشت ندارند. حتی ۸۲ تا ۸۳ نفر از ۸۶برنده مدال المپیاد در سالهای اخیر مهاجرت کردهاند. این آمار، فاجعهای است که آینده ایران را به خطر انداخته است.
۹۰ درصد مدالآوران المپیاد و ۸۰ درصد دانشجویان پزشکی به فکر مهاجرتاند، وقتی ۴۷درصد پناهجویان ایرانی در آلمان دارای تحصیلات دانشگاهی هستند، دیگر نمیتوان این فاجعه را پنهان کرد.